Στηθάγχη (πόνος στο στήθος)

Τί είναι η στηθάγχη;
Η στηθάγχη είναι το υποκειμενικό αίσθημα πόνου στο στήθος και οφείλεται συνήθως σε στεφανιαία νόσο (ισχαιμία του μυοκαρδίου). Η τυπική στηθάγχη , εμφανίζεται ως πόνος που εντοπίζεται πίσω από το στέρνο, και μοιάζει σαν σφίξιμο ή σαν κάψιμο ή σαν αίσθημα πίεσης. Συχνά επεκτείνεται προς το αριστερό μέρος του θώρακα ή και σε όλο το θώρακα (σπανιότερα μόνο προς το δεξί μέρος) ενώ δεν είναι λίγες οι φορές που ο πόνος αντανακλά και σε πιο απομακρυσμένες περιοχές ( ώμος, βραχίονας, αντιβράχιο, μεσοπλάτια χώρα, στομάχι, λαιμό, σαγόνι κ.α.). Όταν ο πόνος αντανακλά στον ώμο ή στο χέρι , αφορά συνήθως είτε μόνο το αριστερό ή και τους 2 ώμους ή χέρια. Σπανιότερα μπορεί να ο πόνος να αντανακλά μόνο στο δεξί ώμο ή βραχίονα.
Επίσης κάποιες φορές μπορεί ο πόνος να μην εντοπίζεται καθόλου στο στήθος αλλά ο ασθενής να αναφέρει μόνο τον πόνο της αντανάκλασης (δηλαδή πόνο μόνο στο χέρι ή στον ώμο, μόνο στο στομάχι, μόνο στη γνάθο ή στο λαιμό). Μερικές φορές ο πόνος μπορεί να συνοδεύεται και από δύσπνοια (δυσκολία στην ανάσα)
Τέλος η ισχαιμία του μυοκαρδίου μπορεί σε κάποιους ασθενείς (ιδίως διαβητικούς ή ηλικιωμένους) να εκδηλώνεται με πιο άτυπους χαρακτήρες ή και μόνο με δύσπνοια (ισοδύναμο στηθάγχης).

Πού οφείλεται η στηθάγχη;
Η στηθάγχη στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων οφείλεται σε μείωση της αιματικής ροής στις στεφανιαίες αρτηρίες (δηλαδή εκείνες που αιματώνουν την καρδιά) λόγω στένωσης ή απόφραξης ή σπασμού προκαλώντας έτσι ισχαιμία μυοκαρδίου. Τουτέστιν η στηθάγχη είναι κατεξοχήν σύμπτωμα στεφανιαίας νόσου.
Μερικές φορές υπάρχουν και άλλες καρδιακές ή μη καρδιακές καταστάσεις οι οποίες μπορεί να κάνουν θωρακικό πόνο που περιπτωσιακά μπορεί να ομοιάζει του στηθαγχικού πόνου (πλευρίτιδα, περικαρδίτιδα, οισοφαγίτιδα, έλκος, μυοσκελετικά προβλήματα κ.α.)

Ποιες είναι οι 2 κύριες κατηγορίες στηθάγχης;
Α) Σταθερά στηθάγχη ή στηθάγχη προσπαθείας : Εκδηλώνεται κατά τη διάρκεια της σωματικής προσπάθειας και χαρακτηρίζεται συχνά από επαναληπτικότητα (δηλαδή εμφανίζεται σχεδόν κάθε φορά που επαναλαμβάνεται η συγκεκριμένη προσπάθεια). Μπορεί εντούτοις ανάλογος πόνος να εμφανίζεται και μετά από έντονο stress ή έντονη συγκίνηση ή μετά από βαρύ γεύμα ή μετά από έκθεση στο ψύχος. Το χαρακτηριστικό της είναι ότι ο στηθαγχικός πόνος υφίεται εντός ολίγου μετά τη διακοπή της προσπάθειας ή με τη χορήγηση υπογλωσσίου δισκίου νιτρογλυκερίνης. Οφείλεται σε σταθερές αθηροσκληρυντικές στενώσεις των στεφανιαίων , που στην ηρεμία δεν προκαλούν σύμπτωμα, όμως κατά τη σωματική προσπάθεια που οι ανάγκες του μυοκαρδίου για αίμα είναι μεγαλύτερες , εκεί τα στενωμένα στεφανιαία αγγεία αδυνατούν να παρέχουν την κατάλληλη ποσότητα αίματος προκαλώντας ισχαιμία μυοκαρδίου και πόνο.
Β) Ασταθής στηθάγχη ή στηθάγχη ηρεμίας : Εκδηλώνεται σε ηρεμία χωρίς να υπάρχει συγκεκριμένο ερέθισμα που να την προκαλεί διαρκεί κάποια λεπτά και συνήθως δεν υποχωρεί με λήψη υπογλωσσίου(σε αυτήν περιλαμβάνεται και η σταθερά στηθάγχη που έχει όμως επιδεινωθεί απότομα σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν ή που εμφανίζεται στο ελάχιστο έργο, πχ σε βάδιση ολίγων μέτρων). Οφείλεται σε ρήξη της αθηρωματικής πλάκας και δημιουργία θρόμβου εντός του στεφανιαίου αγγείου με ή χωρίς σπασμό αυτού. Είναι δυνατόν να εξελιχθεί σε οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου (ειδικά αν παρατείνεται η διάρκεια του πόνου για πάνω από 20 -30 λεπτά ο κίνδυνος για έμφραγμα είναι άμεσος) ή και σε αιφνίδιο θάνατο λόγω πρόκλησης σοβαρής αρρυθμίας και χρήζει επομένως άμεσης ιατρικής βοήθειας.

Τί κινδύνους έχει η εμφάνιση στηθάγχης;
Η στηθάγχη είναι σύμπτωμα προειδοποιητικό. Επειδή ακριβώς συνήθως είναι αποτέλεσμα στεφανιαίας νόσου, συχνά σοβαρής, οι κίνδυνοι που προκύπτουν είναι από την ίδια την υποκείμενη στεφανιαία νόσο (κυρίως έμφραγμα ή αιφνίδιος θάνατος ή καρδιακή ανεπάρκεια). Επομένως κάθε ασθενής που αντιλαμβάνεται στηθαγχικού τύπου ενοχλήματα πρέπει να απευθύνεται άμεσα σε καρδιολόγο.

Πώς αντιμετωπίζεται η στηθάγχη;
Σημασία έχει κυρίως να αντιμετωπιστεί η αιτία της στηθάγχης ,δηλαδή η πιθανή υποκείμενη στεφανιαία νόσος ( είτε με αγγειοπλαστική είτε με καρδιοχειρουργική επέμβαση) οπότε ο ασθενής θα ανακουφιστεί και από τα συμπτώματα. Η ασταθής στηθάγχη χρήζει μια αμεσότερης επεμβατικής αντιμετώπισης. Ως προς τη σταθερή στηθάγχη υπάρχουν και φάρμακα που μειώνουν τις υποτροπές ή ανακουφίζουν από τον πόνο, εντούτοις και πάλι προτεραιότητα αποτελεί η πιστοποίηση στεφανιαίας νόσου (πχ με δοκιμασία κοπώσεως ή με σπινθηρογράφημα ή άλλη μέθοδο και εν συνεχεία με στεφανιογραφία ) και η αντιμετώπιση αυτής (διενέργεια αγγειοπλαστικής ή by-pass) εφόσον κρίνεται σκόπιμο.